Jafar Najafov
Bankda əmanət açmaq istəyirsən. Bir təklifdə 10%, digərində 10,5% görürsən. Seçim asan görünür. Amma ikinci təklif daha uzun müddət, daha böyük məbləğ və faizlərin yalnız sonda ödənilməsi şərti ilə verilir. Pula tez ehtiyacın yaranarsa, gözlədiyin gəlirin bir hissəsini itirirsən.
Bu yazıda Azərbaycanda beş bankın AZN depozitini müqayisə edirəm. Məqsəd eyni məbləğ, eyni müddət və eyni ödəniş qaydası ilə seçim etməyinə kömək etməkdir. Bank şərtlərinin yoxlama tarixi: 26 sentyabr 2026.
Depozit seçimi üçün qısa cavab
- Aylıq gəlir istəyirsənsə, aylıq ödəniş sütununa bax. Müddətin sonundakı faiz başqa şərtlə verilir.
- Pulu müəyyən tarixdə istifadə edəcəksənsə, müqavilənin bitmə gününü həmin tarixə uyğun seç.
- Məbləğin böyükdürsə, əsas vəsaitlə hesablanmış faizin birlikdə sığorta limitinə necə düşdüyünü yoxla.
- Yekun müqayisəni vergidən sonra alacağın məbləğ və erkən çıxarış şərti ilə apar.
5 bankın depozit faizləri və həmin faizin şərtləri
Cədvəldəki dərəcələr illik nominal faizdir. “10,5%-dək” yazılması hər məbləğ və müddətə 10,5% verilməsi demək deyil. Məhsulların şərtləri fərqlidir, buna görə bu cədvəl gəlirlilik reytinqi deyil.
| Bank və məhsul | İllik faiz | Həmin faizin şərti | Minimum əmanət |
|---|---|---|---|
| Yelo Sabit | 10,5% | 18 ay, faiz müddətin sonunda. Aylıq ödəniş seçiləndə 10%. | 100 AZN |
| ABB Klassik | 10,5%-dək | Məhsul 3–36 ay üçündür. Maksimum faizə uyğun müddət və ödəniş qaydasını bankdan al. | 500 AZN |
| Xalq Bank Rəqəmsal, sabit | 10,5% | 12, 18 və 24 ay, faiz sonda. Eyni müddətlərdə aylıq ödəniş 10%. | 100 AZN |
| AccessBank myGoal | 10,5%-dək | 10,5% üçün 36 ay və 200 001 AZN-dən başlayan məbləğ. Faiz sonda ödənilir. | 50 AZN |
| Unibank Müddətli | 10,5% | 24 ay, faiz sonda. 18 ay üçün sonda 10%, aylıq 9,5%. | 500 AZN |
Xalq Bankın minimum məbləği və məhsul növləri ayrıca məhsul şərtlərində göstərilir. AccessBank-da 50 AZN hesab açmaq həddidir, maksimum faizi almaq həddi deyil. ABB-nin açıq səhifəsində maksimum dərəcənin tam müddət cədvəlini təsdiqləyə bilmədiyim üçün onu konkret 18 aylıq təklif kimi təqdim etmirəm.
Eyni 18 ay üçün müqayisə necə dəyişir?
50 000 AZN yerləşdirdiyini və faizləri müddətin sonunda aldığını fərz edək. Açıq tariflərdə Yelo Sabit və Xalq Bankın sabit rəqəmsal əmanəti üçün 10,5%, Unibank üçün 10%, AccessBank myGoal üzrə bu məbləğ qrupu üçün 9,7% görünür. ABB üçün eyni şərtli yazılı təklif lazımdır.
Bankdan iki rəqəm istə: müqavilənin sonunda alacağın məbləğ və altıncı ayda çıxsan alacağın məbləğ. Bu cavablar yalnız reklam faizini müqayisə etməkdən daha faydalıdır.
Aylıq ödəniş, yoxsa müddətin sonunda?
50 000 AZN, 18 ay üçün iki hipotetik ssenariyə baxaq. Hesablamada sadə faizdən istifadə edirəm. Vergi, gün sayı fərqi və faizlərin yenidən yatırılması nəzərə alınmır.
| Ssenari | İllik faiz | Ödəniş | 18 ay üzrə faiz gəliri |
|---|---|---|---|
| Faizi hər ay alırsan | 10% | Təxminən 416,67 AZN/ay | 7 500 AZN |
| Faizi sonda alırsan | 10,5% | 18-ci ayda 7 875 AZN | 7 875 AZN |
İkinci ssenaridə fərq 375 AZN-dir. Əvəzində faiz gəlirini 18 ay gözləyirsən. Aylıq pul axını sənin üçün vacibdirsə, bu fərqi yalnız faiz dərəcəsi ilə qiymətləndirmə. Aylıq gəliri yenidən yerləşdirsən, ayrıca gəlir yaranar, amma gələcək faiz dərəcəsi əvvəlcədən məlum deyil.
Depozit gəlirini necə hesablamalısan?
Sadə faiz hesabı: məbləğ × illik faiz / 100 × ay sayı / 12.
50 000 × 10,5 / 100 × 18 / 12 = 7 875 AZN vergi öncəsi faiz gəliri. Müddətin sonunda əsas vəsaitlə birlikdə 57 875 AZN alınır. “İllik 10,5%” ifadəsi 18 ayın cəmi gəlirinin 10,5% olması demək deyil.
Bankın gündəlik hesablaması və müqavilənin başlanma tarixi nəticədə fərq yaradır. İmzalamazdan əvvəl faiz gəlirini, tutulmaları və son ödənişi manatla göstərən hesab al.
Əmanət sığortası: 12% və 100 000 AZN nə deməkdir?
Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun məlumatına görə qorunan əmanətlərdə illik faiz həddi AZN üzrə 12%, xarici valyuta üzrə 2,5%-dir. Fiziki şəxsin qorunan əmanətləri üçün kompensasiya hər iştirakçı bankda ən çox 100 000 AZN təşkil edir. Faiz həddinə uyğunluq tək şərt deyil, əmanət və bank da qorunma tələblərinə uyğun olmalıdır.
Eyni bankın fərqli filiallarında açdığın hesablar ayrıca limit yaratmır. Həmin bankdakı əmanətlər birlikdə hesablanır. Hesablanmış faiz də ümumi kompensasiya həddinə daxildir.
100 000 AZN əsas vəsaitin üstünə faiz yığılanda cəm limitdən yuxarı çıxır. Böyük məbləğdə banklar üzrə bölgünü, faizin ödənilmə qaydasını və qorunan məbləği birlikdə hesabla.
Depozit faizindən vergi necə hesablanır?
Dövlət Vergi Xidmətinin 26 dekabr 2023-cü il izahında AZN əmanətləri üzrə hər bankda aylıq faiz gəlirinin 200 manatadək hissəsinin vergidən azad edilməsi göstərilir. Digər hallarda faiz gəlirindən 10% vergi tutulması nəzərdə tutulur.
Həmin izah 18 ay və daha uzun müddətə yerləşdirilən, əsas məbləği 18 aydan tez qaytarılmayan AZN depozitlərində tam faiz gəliri üçün üçillik güzəşt də təsvir edir. Bu, istənilən yeni müqavilənin növbəti üç ilinə avtomatik azadolma demək deyil. 2026-cı ildə açılıb 2027–2028-ci illərdə bitən müqavilənin bütün gəlirini əvvəlcədən vergisiz sayma. Ödəniş tarixlərinə tətbiq ediləcək qaydanı bankdan yazılı al və qüvvədə olan Vergi Məcəlləsi ilə tutuşdur.
Hesab nümunəsi: aylıq faiz 437,50 AZN olarsa və yalnız 200 AZN güzəşti tətbiq edilərsə, vergi (437,50 − 200) × 10% = 23,75 AZN, xalis ödəniş isə 413,75 AZN olar. Bu, şərtli aylıq nümunədir.
Pulu vaxtından əvvəl çıxarsan nə baş verir?
Yelo Sabit-in açıq qaydasında 1–90 gün ərzində çıxarışda hesablanmış faizdən ödəniş yoxdur. 91–360 gün üçün həmin faizin 30%-i, 361-ci gündən sonra 50%-i verilir. Bu rəqəmlər əsas əmanətin deyil, hesablanmış faizin payıdır. Başqa bankın məhsuluna bu qaydanı tətbiq etmə.
Aylıq faizləri artıq almısansa, erkən bağlanma zamanı yenidən hesablamanın əsas vəsaitdən tutulub-tutulmadığını da soruş. Eyni bankın sabit və artırılan depozitləri fərqli müqavilə şərtlərinə malikdir.
Faiz gəliri və alıcılıq qabiliyyəti
Hesabında pulun artması alıcılıq qabiliyyətinin eyni sürətlə artması demək deyil. Birillik xalis gəliri eyni dövrün inflyasiyası ilə müqayisə et: (1 + xalis gəlirlilik) / (1 + inflyasiya) − 1.
Hipotetik olaraq xalis gəlir 10%, həmin ilin inflyasiyası 6% olarsa, real gəlirlilik təxminən 3,77% edir. Bu rəqəmlər cari inflyasiya proqnozu deyil. Müxtəlif dövrlərin faiz və inflyasiya rəqəmlərini yanaşı qoymaq düzgün nəticə vermir.
Bankdan soruşacağın 8 sual
- Mənim məbləğim və müddətim üçün konkret illik faiz neçədir?
- Faiz hansı tarixlərdə və hansı hesaba ödənəcək?
- Vergidən sonra hesabıma neçə manat köçəcək?
- Əsas vəsait və faiz birlikdə hansı hissəyə qədər qorunur?
- Altıncı və on ikinci ayda çıxsam, nə qədər faiz qalacaq?
- Əmanəti artırmaq və ya qismən çıxarmaq mümkündürmü?
- Avtomatik uzadılma hansı tariflə aparılır?
- Hesab, kart və nağdlaşdırma üzrə əlavə xərc varmı?
Bu cavabları eyni məbləğ və müddət üçün iki və ya üç bankdan al. Sonra seçim et. Belə müqayisə alacağın pulu və qəbul etdiyin şərtləri konkret göstərir.
Tez-tez verilən suallar
Azərbaycanda ən yüksək depozit faizi hansı bankdadır?
Bu yazı bütün bazarın reytinqi deyil. Beş məhsulda 10,5% və ya 10,5%-dək dərəcə görünür, lakin müddət, məbləğ və ödəniş qaydası fərqlənir. Öz məbləğin üçün eyni şərtlə yazılı təklif al.
100 000 AZN əmanətin bütün faizi də sığortalanır?
Kompensasiya həddi əsas vəsait və hesablanmış faiz birlikdə nəzərə alınmaqla hər iştirakçı bank üzrə tətbiq edilir. Cəm 100 000 AZN-i keçərsə, limitdən artıq hissəni qorunmuş sayma. Digər sığorta şərtlərini də yoxla.
Aylıq faiz almaq daha sərfəlidir, yoxsa sonda?
Aylıq ödəniş müntəzəm pul axını verir. Sonda ödənişin illik dərəcəsi daha yüksək olduqda ümumi nominal gəlir artır. Seçimi vergi, erkən çıxarış və pula ehtiyac tarixini nəzərə alaraq et.
Mənbələr və müqayisə qaydası
Bank rəqəmləri yuxarıdakı beş rəsmi məhsul səhifəsindən götürülüb. Vergi üçün DVX-nin tarixli izahına, sığorta üçün ƏSF-nin qaydasına keçid müvafiq bölmədə verilir. Açıq səhifədə təsdiqlənməyən detalı təxminlə doldurmuram.
Müqayisə fiziki şəxslərin AZN əmanətlərinə aiddir. Fərdi bank təklifləri və bütün bazar məhsulları əhatə olunmur. Hesab nümunələri sadə faiz modelinə əsaslanır. Bu yazı bankda hesab açmaq üzrə şəxsi sınaq hesabatı deyil, rəsmi mənbələrin müqayisəsidir.
Mövzunu davam etdir
Səhv və ya dəyişən məlumat bildir · Redaksiya qaydaları
Bu yazı necə idi?
